Programma 1. Een sociale en vitale gemeente

1a.1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO
Betreft de mutatie van de kapitaalslasten naar aanleiding van de wijzigingen in het investeringsschema voor dit programmaonderdeel

1a.2Pensioenen wethouders
Dit betreft de actualisatie van de pensioenvoorziening wethouders en betreft het benodigd meerjarig rendement op de pensioengelden. De verwachting is dat per 1 januari 2028 de pensioenen wethouders overgaan naar ABP en de voorziening dan vervalt.

1a.3 Reisdocumenten
Eén keer per jaar wordt gekeken naar de te verwachte aanvragen reisdocumenten. Naar aanleiding hiervan wordt de huidige begroting geactualiseerd.

1a.4 Vergoeding raadsleden en presentiegelden
Dit betreft de actualisatie van de raadsledenvergoeding en de presentiegelden 2026 en verder.

De koers om de gevraagde transformatie van het sociaal domein te realiseren is vastgelegd in het Integraal beleidskader Sociaal Domein 'Iedereen doet meer 2023-2027'. Deze kent twee opgaven: het verstevigen van de sociale basis en het bieden van de juiste hulp en passende ondersteuning. In de kern gaat het erom dat als we inwoners eerder ondersteunen in het behouden van hun eigen regie en problemen zo klein mogelijk houden, dit zelfredzaamheid bevordert, persoonlijk leed voorkomt, escalatie tegengaat en zorgkosten drukt.

Uit de gebiedsanalyses, cijfers vanuit de GGD en gesprekken met partners én inwoners blijkt dat het met de meeste inwoners van de gemeente Bergen goed gaat. Gelukkig. Dat geldt echter niet voor iedereen. Ook in de gemeente Bergen zijn er inwoners die door omstandigheden extra aandacht of ondersteuning nodig hebben. Daarnaast neemt de zorgvraag van zowel jong als oud de afgelopen jaren toe en zal de vergrijzing en het steeds groter tekort aan zorgpersoneel de druk op de zorg ook de komende jaren niet verlichten. Hierdoor komt de toegankelijkheid, betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg en ondersteuning steeds meer onder druk te staan. 

Om de kwaliteit van leven van alle inwoners te bevorderen en de zorg en ondersteuning ook in de toekomst betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed te houden is op basis van de vastgelegde koers in het integraal beleidskader een transformatie ingezet van formele zorg naar een preventieve aanpak. Deze transformatie kent al de eerste resultaten waarop de komende jaren wordt voortgebouwd door de gemeente en haar partners. Dit op basis van steeds meer uitgelijnd landelijk beleid zoals het Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord. Waarbij anders werken, vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid en in samenspel met het zorgdomein centraal staat. Deze manier van werken is gericht op preventie en het terugdringen van kosten en gezondheidsachterstanden. De opgave uit het beleidskader is in de gemeente Bergen verder uitgewerkt in 3 hoofdopgaven met de volgende thema's:

1. Gezond en kansrijk opgroeien 
   1. Kansrijke start 
   2. Mentale gezondheid jeugd 
   3. Gezondheid en leefstijl jeugd 
   4. Onderwijs en ontwikkeling 
   5. Veilige leefomgeving 
2. Bestaanszekerheid
   1. Financiële zekerheid
   2. Zelfredzaamheid en participatie jeugd 
3. Gezond en vitaal ouder worden 
   1. Zelf- en samenredzaamheid 
   2. Mentale gezondheid volwassenen 
   3. Gezondheid en leefstijl volwassenen 
   4. Ontwikkeling en ontplooiing 
   5. Wonen en veilige leefomgeving 

Deze thema’s komen terug in de ‘Gebiedsanalyse en focus sociale basis 2026-2027’. Het streven is om de juiste zorg op de juiste plek te blijven bieden en de sociale basis verder te verstevigen waar nodig. De gemeente hanteert hierbij een aantal uitgangspunten:

• versterken van netwerken rondom de inwoner;
• transparante en adequate communicatie met inwoners en samenwerkingspartners en in (interne en externe) samenwerkingscoalities;  
• continuïteit van kwalitatief hoogwaardige zorg, met rechtmatige inzet van financiële zorgmiddelen.

Met deze aanpak en transformatie is het mogelijk voor de gemeente en haar partners om samen de verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen dat iedereen mee kan (blijven) doen.   Verschillende interventies (activiteiten, ondersteuning, afspraken en maatregelen) worden ingezet om de  doelen uit het integraal beleidskader te bereiken. Om te kunnen monitoren of we ook echt resultaten boeken maken we in deze begroting een eerste slag met het scherper formuleren van de doelstellingen. Ook koppelen we, waar dat al kan, een resultaat aan de doelstelling. Dit zijn de eerste stappen naar het op termijn scherp en meetbaar kunnen formuleren van het maatschappelijk effect van ingezette interventies, vastgelegd in een in ontwikkeling zijnde monitor. Met de (nog te ontwikkelen) data uit deze monitor kunnen resultaten in komende begrotingen stapsgewijs worden aangescherpt. Het scherper duiden van het maatschappelijke effect van interventies brengt binnen het sociaal domein altijd het dilemma met zich mee of het effect een-1 op-een 1 toe te schrijven is aan de ingezette interventie. Dit is echter geen reden om ook binnen het sociaal domein op basis van beschikbare data scherpere resultaten te formuleren om te toetsen of doelstellingen worden gehaald.  De opgenomen resultaten bij onderstaande speerpunten zijn in deze fase van het monitorproces richtinggevend bedoeld. 

Er wordt een proef gedaan met het schrijven van beleidstekst vanuit maatschappelijke doelen. In deze begroting 2026 onder programma 1b worden de drie opgaves uit het sociaal domein daarvoor gebruikt. Dit zijn kansrijk opgroeien, bestaanszekerheid en vitaal en gezond oud worden. 

Voor 2026 en verder zien we een aantal maatschappelijke ontwikkelingen als ontwikkelingen bij het Rijk die van invloed zijn op de sociale opgave. De volgende Rijksontwikkelingen zijn inmiddels bekend, echter is het nog niet altijd duidelijk wat dit voor de gemeente betekent. 

•    Statushouders 
De wettelijke taakstelling voor het huisvesten en begeleiden van statushouders is de afgelopen jaren gestegen. Ook voor het komend jaar verwachten we een stijging op de taakstelling.  
Gezien de druk op de woningvoorraad is de gemeente Bergen genoodzaakt tijdelijke huisvesting te realiseren als overbrugging naar permanente huisvesting om aan de taakstelling te kunnen voldoen. Statushouders hebben een deelnameplicht aan een inburgeringstraject en krijgen het eerste jaar maatschappelijke begeleiding. Daarnaast heeft de gemeente de wettelijke verplichting om te zorgen voor huisvesting voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen met een status, zodra zij volwassen zijn en zelfstandig kunnen wonen. Deze specifieke groep volgt verplicht onderwijs. 
De Tweede Kamer heeft het voorstel om de urgentie voor statushouders op reguliere huisvesting te schrappen aangenomen. Dit voorstel ligt nu ter besluitvorming voor in de Eerste Kamer. Het is op dit moment nog onduidelijk of deze wet wordt aangenomen. Als dit het geval is dan zal de druk op de tijdelijke huisvesting groter worden. 

• Opvang Asielzoekers
De Spreidingswet is niet meegenomen in de voorgestelde wetswijzigingen van de Tweede Kamer en het is nog onduidelijk of het nieuwe kabinet de Spreidingswet gaat schrappen.   
Sinds de Spreidingswet (1 februari 2024) ligt er een wettelijke taak per gemeente om voor asielzoekers opvangplekken te realiseren. Eind 2024 is de definitieve taakstelling per gemeente vastgesteld door het Rijk. De opgelegde taakstelling geldt voor 2 jaar (tot en met 2026). Het is van belang dat asielzoekers onderdeel uitmaken van de samenleving en kunnen werken of een dagbesteding hebben. Specifiek voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen die asiel aanvragen geldt dat zij begeleid worden en onderwijs moeten volgen.
Het centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) is financieel verantwoordelijke voor opvang en basiszorg van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers). Over dat laatste zijn afspraken gemaakt met het COA op samen op te trekken in het regelen van financiering. 
   
 •    Oekraïense opvang  
Voor de opvang van Oekraïense ontheemden geldt dat er voor 2025 een bekostigingsregeling is vastgesteld, waarmee de inspanningsverplichting kan worden gerealiseerd. Onduidelijk is of dit ook voor 2026 wordt doorgevoerd. Binnen de BUCH gemeenten zijn inmiddels 26 opvanglocaties (klein en groot) beschikbaar voor de Oekraïense ontheemden. Wanneer de oorlog in Oekraïne langer duurt, is de verwachting dat een deel van de Oekraïners asiel aanvraagt. 

•    Suïcidepreventie  

In 2025 is de Wet integrale suïcidepreventie in werking getreden. Met deze wet wordt het beleid om preventief in te zetten op het voorkomen van suicide en terugdringen van het aantal suïcidepogingen verstevigd. Deze nieuwe wet is onderdeel van de Wet publieke gezondheid. Uit de meest recente cijfers van de GGD gezondheidsmonitor blijkt dat in 2024 22,6% van de jongvolwassenen van 16 t/m 25 in de gemeente Bergen serieus aan zelfdoding dacht. Bij volwassenen tussen de 18 en 65 jaar is dit 11,2% en bij 65-plussers 6,3%.

De gemeente ontvangt van het Rijk middelen om in te zetten op suïcidepreventie. Het betreft €0,55 per inwoner. In de regio werkt de gemeente samen met andere gemeenten, zoals Alkmaar en Dijk & Waard, aan een regionaal beleidsplan suïcidepreventie. De beschikbaar gestelde middelen uit het rijk worden ingezet ter uitvoering van dit beleidsplan. 

•    Van Beschermd wonen naar Beschermd thuis 
Beschermd wonen biedt (intramurale) begeleiding en huisvesting aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid of een verstandelijke beperking die 24 uurs begeleiding en toezicht nodig hebben. Tot op heden zijn de centrumgemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van Beschermd wonen en Beschermd thuis. In geval van de gemeente Bergen is dat de gemeente Alkmaar. De aanpassing van de Wet woonplaatsbeginsel beschermd wonen is uitgesteld, waardoor de beoogde verschuiving van deze verantwoordelijkheid en de daarbij behorende financiering naar alle individuele gemeenten opnieuw is uitgesteld. Vooruitlopend op deze ontwikkeling is de samenwerking met de gemeenten en aanbieders in de regio Alkmaar reeds in gang gezet met financiering van centrumgemeente Alkmaar. Het effect hiervan is dat de consulenten van de gemeente Bergen passende ondersteuningen kunnen inzetten. Dit omdat ze op de hoogte zijn van de individuele problematiek. Het resultaat is dat cliënten veilig met begeleiding kunnen wonen.

•    Financiële ontwikkelingen zorgvraag Wmo 
De verwachting is dat het aantal cliënten dat een beroep moet doen op de Wmo om langer zelfstandig en veilig thuis te kunnen blijven wonen de komende jaren toeneemt. Dit sluit aan op het voorspelmodel van de VNG en het landelijk beeld. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door toenemende vergrijzing, langer thuis wonen met meer ondersteuningsvragen en het afnemend aantal mantelzorgers als gevolg van de vergrijzing. Deze ontwikkeling heeft als effect dat de kosten de komende jaren toenemen. Ter ondersteuning van de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg en ondersteuning, hebben we bij zowel de Wmo als de Jeugdwet extra aandacht voor de doelmatigheid, rechtmatigheid, kwaliteit en veiligheid van de zorg. Zo zetten we in op een passend zorgaanbod. 

•    Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 
 De invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage is een belangrijke maatregel om Wmo-dienstverlening beschikbaar te houden voor inwoners die hulp en ondersteuning het hardst nodig hebben. En niet in staat zijn deze hulp en ondersteuning vanuit eigen regie en netwerk te organiseren. De invoering van deze inkomstenafhankelijke eigen bijdrage verschuift naar 1 januari 2027 omdat de parlementaire behandeling is opgeschoven.  

•    Bestuursopdracht ombuigingen kosten jeugdhulp 
De gemeente heeft de taak om passende jeugdhulp en ondersteuning te bieden aan gezinnen en jeugdigen die dit nodig hebben én de kosten daarvoor beheersbaar te houden. Gemeenten in de regio Alkmaar zien de kosten voor de maatwerkvoorzieningen in het Sociaal Domein en de jeugdhulp in het bijzonder jaarlijks sterk stijgen zonder dat hiervoor afdoende financiering beschikbaar is vanuit het Rijk. Landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd en onderzoeken naar de stijgende kosten laten onverlet dat gemeenten financieel onder druk staan. De totale kosten van jeugdhulp regio Alkmaar lieten in 2024 een kostenstijging van 10% zien t.o.v. de uitgaven in 2023. In deze kostenstijging is de jaarlijkse indexatie niet meegenomen. In regio Alkmaar verband is een bestuursopdracht in voorbereiding waarin de ambitie is vastgelegd om de totale kosten te stabiliseren en dit te realiseren via nog nader te concretiseren maatregelen. In deze begroting 2026 is daarom vooralsnog de realisatie 2024 als 0-lijn gehanteerd. 

•    Ontwikkelingen Netwerkorganisatie Regio Alkmaar (NORA)  
De gemeenten Alkmaar, Dijk en Waard, Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo werken intensief samen bij de inkoop en contractmanagement van Jeugdhulp, Wmo en leerlingenvervoer en op inhoud ook op aansluiting onderwijs en jeugdhulp. In 2016 is de Netwerkorganisatie Regio Alkmaar (NORA) opgericht met als doel op efficiënte wijze kwalitatief goede en betaalbare dienstverlening op de genoemde terreinen in te kopen voor onze inwoners. In het kader van de Landelijke Hervormingsagenda Jeugd (Hervormingsagenda) moeten de regiogemeenten komen tot een niet-vrijblijvende vorm van samenwerking. Het Rijk verplicht gemeenten om de samenwerkingsverbanden voor inkoop jeugd "robuust" te maken en hiervoor de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) als instrument te gebruiken. NORA moet daarom omgezet worden naar een organisatie met rechtspersoonlijkheid. 

•    Nieuwe inkoop 
De voorbereidingen vinden plaats voor de nieuwe inkoop van Wmo begeleiding en Hulpmiddelen. De nieuwe inkoop gaat in op 1 januari 2027. 

•    Wet Proactieve dienstverlening 
De Wet proactieve dienstverlening treedt in werking en introduceert nieuwe verplichtingen voor gemeenten om inwoners actiever en gerichter te benaderen met passende ondersteuning. Dit vraagt om aanpassingen in systemen, processen en personele inzet, wat financiële consequenties met zich mee kan brengen.  

•    Participatiewet in Balans 
De wet brengt wijzigingen in de bijstandsverlening en re-integratieverplichtingen, met als doel een meer evenwichtige en doelgerichte ondersteuning van inwoners richting werk en participatie. De impact van deze wetswijzigingen op de begroting is op dit moment nog niet volledig te overzien, deze kan impact hebben op de financiële planning en beleidsontwikkeling. 

• Financiële ontwikkelingen Wmo & Jeugd 

Bij het opstellen van de kadernota is een prijsindexatie ingeschat en verwerkt in de begroting van 4%. De definitieve indexaties per onderdeel worden landelijk pas aan het einde van het jaar bekend gemaakt en, indien afwijkend, verwerkt in de eerste financiële rapportage (FIRAP) 2026.    

• Aanvullend zorg en welzijnsakkoord 

Het Aanvullend Zorg- en Wijlzijnsakkoord (AZWA) is bedoeld als een uitbreiding van het in 2022 gesloten Integraal Zorgakkoord (IZA). Het heeft als doel de samenwerking tussen het sociaal- en zorgdomein te versterken en de uitvoering van het IZA te versnellen. Er worden afspraken gemaakt over de verschuiving van zorggelden naar gemeenten. Deze afspraken leiden tot structurele financiering voor gemeenten en besparing (euro's en arbeidscapaciteit) in de zorg. Het Rijk werkt de budgetten en de verdeelsleutels in de komende maanden uit, zodat deze met de eerste FIRAP 2026 worden verwerkt.  
   

1b.1 IKC de Kiem mutaties
Kosten tijdelijk huisvesting zie deze mutatie 1b.1:
Er is over 2025 t/m 2027 in totaal € 618.000,- nodig om de locatie van de Boswaid geschikt te maken voor tijdelijke huisvesting gedurende de nieuwbouw van IKC de Kiem. 
Dit betekent dat € 339.500,- extra nodig is ten opzichte van het huidig begrote budget. De verdeling van dit extra budget over de verschillende jaarschijven is 2025 € 154.000, 2026 € 55.000 en 2027 € 130.500. Het budget voor 2025 wordt in de tweede FIRAP 2025 aangevraagd. 
Lening IKC de Kiem € 2.362.000 (zie mutatie 4.1)
De raad wordt gevraagd in te stemmen met het verstrekken van een lening aan het schoolbestuur Blosse van € 2.362.000 voor de realisatie van 530 m² kinderopvang bij IKC De Kiem. 
Afschrijving boekwaarde huidige opstal De Kiem € 221.000, zie mutatie1b.2.
De huidige opstallen worden gesloopt waardoor de nu nog resterende boekwaardes in één keer moeten worden afgeschreven.
Aanpassing kredietbedrag investering nieuwbouw.
Bij de mutaties investeringen meerjaren investeringsprogramma (MJIP) cluster onderwijs (zie onder programmaonderdeel 4) wordt het bestaande krediet verhoogd met € 2.164.000. Het totale krediet is dan € 6.964.240. Hiervan is in 2023 al € 308.000 als voorbereidingskrediet overgemaakt.

1b.2 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO
Betreft de mutatie van de kapitaalslasten naar aanleiding van de wijzigingen in het investeringsschema voor dit programmaonderdeel. Het incidentele bedrag in 2026 ontstaat doordat het restant van de boekwaarde van de nog niet volledig afgeschreven investeringen uit het verleden ad van € 221.000 (N) op het gebouw van IKC de Kiem vanwege de sloop van het gebouw in 2026 nu wordt afgeschreven.

1b.3 Indexatie huurinkomsten voor dit PO
Dit betreft het totaal van de 3,5% indexatie op de huurinkomsten voor 2025 en verder. Dit gebeurt normaal in de kadernota maar daar ontbraken de gegevens nog. De indexatie voor 2025 wordt in de tweede FIRAP 2025 verwerkt.

1b.4 BVO inkoop en contractmanagement Sociaal Domein
In het kader van robuustere samenwerking verplicht het Rijk gemeenten hun Regionale Samenwerking voor Inkoop en Contractmanagement Jeugdhulp vorm te geven in een variant van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. Voor de regio Alkmaar wordt ingezet op een (beleidsarme) bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO). De colleges nemen het besluit tot het oprichten van de BVO Gemeenschappelijke Inkoop Sociaal Domein regio Alkmaar (GISD Regio Alkmaar). Waarbij de gemeenteraden de gelegenheid krijgen een zienswijze te geven. De GISD gaat voor de gemeenten Alkmaar, Dijk en Waard, Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo taken uitvoeren op de onderdelen jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning en leerlingenvervoer binnen het sociaal domein. Deze BVO komt in de plaats van de Netwerk Organisatie Regio Alkmaar (NORA), een lichte netwerksamenwerking waarbij de regio Alkmaar samenwerkt op het gebied van jeugdhulp, Wmo, vervoer en hulpmiddelen. Hoewel tijdens het opstellen van deze begroting de besluitvorming tot oprichting van de BVO per 1 januari 2026 nog moet plaatsvinden, zijn de aanvullende kosten in deze begroting verwerkt. De structureel hogere kosten zijn € 18.501 per jaar en daarnaast zijn de eenmalige kosten in 2026 € 14.429. Deze hogere kosten worden veroorzaakt door de extra taken die bij een GR (gemeenschappelijke regeling) horen en de herijking van de huidige taken. Verder is de meerjarige indexatie verwerkt.

1b.5 Zaffier BUIG uitgaven
De BUIG (Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorzieningen aan Gemeenten) ontwikkelt zich minder positief. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering neemt toe. De stijging van het bijstandsbestand (saldo van instroom minus uitstroom) wordt voor een deel verklaard doordat de afstand tot de arbeidsmarkt van het zittend bestand toeneemt. Dit is een brede ontwikkeling, en niet specifiek voor gemeente Bergen. De stijging van het bijstandsvolume komt onder andere doordat de leeftijd van bijstandsgerechtigden verandert (vooral 55-plus) en doordat de groep die langer in de bijstand zit verder toeneemt. Verder is er een hogere instroom van jongeren in de bijstand. Veel van de jongeren uit de jeugdzorg stromen door naar de bijstand vanwege meervoudige (sociale)problematiek. Voorheen konden zij een Wajong uitkering aanvragen, dit is sinds de komst van de Participatiewet niet meer mogelijk. Deze jongeren met een arbeidsbeperking stromen daardoor de bijstand in. Tegelijkertijd is te zien dat bij de gemeente Bergen NH er een duidelijke impact is van de taakstelling van statushouders. Het aantal statushouders dat instroomt in de uitkeringsbestand van de gemeente Bergen NH was 42 in 2023, en 25 in 2024. Er is rekening gehouden met een reguliere instroom. 
De verwachting is dat deze uitgavenstijging met betrekking tot de BUIG voor circa 95% wordt gedekt door hogere inkomsten vanuit het Rijk. Zie mutatie 1b.6.

1b.6 Zaffier BUIG inkomsten
De begroting is aangepast met € 218.808,- op basis van de nader voorlopig BUIG macrobudget 2025. 
De verwachting is dat een deel van de extra BUIG uitgaven door het Rijk wordt gecompenseerd. Daarom is er een extra opbrengst opgenomen van € 475.000 in 2026 oplopend naar € 1.200.000 in 2029. Dit zorgt ervoor dat de totale BUIG inkomsten in de begroting 95% bedragen van de totale BUIG uitgaven. Dit is gelijk is aan het gemiddelde van de afgelopen jaren. Het verschil tussen BUIG inkomsten en BUIG uitgaven (inclusief loonkostensubsidie) is kleiner dan 7,5% waardoor de gemeente Bergen geen recht heeft op de zogenaamde vangnetuitkering.

1b.7 Zaffier BUIG Loonkostensubsidie
 Door de hogere instroom van bijstandsgerechtigden stijgen per saldo ook de kosten voor de loonkostensubsidie. 

1b.8 Zaffier minimabeleid
De toename van de kosten van het minimabeleid kent meerdere oorzaken.
Door de inzet van proactieve dienstverlening kennen we meer regelingen vaker ambtshalve toe, en ook zien we het bereik van de minimaregelingen daardoor toenemen, van 429 naar 561, een stijging van 31%. Hierdoor bereiken we meer inwoners die er recht op hebben. Verder speelt zowel de stijging van het aantal jongeren in de bijstand als de plaatsing van statushouders een rol. In 2023, 42 statushouders en in 2024, 25 statushouders. Daarbij gaat het met betrekking tot het minimabeleid met name om de inrichtingskosten. Het aantal jongeren in de bijstand neemt toe doordat de eerdere Wajong uitkering op slot is gegaan. 
Er is rekening gehouden in de begroting met een reguliere instroom.

1b.9 Zaffier WSW Budget
De Wet sociale werkvoorziening (WSW) zorgt dat mensen met een handicap kunnen werken met de juiste aanpassingen en begeleiding. Dit geldt alleen voor mensen die ook al in 2014 onder de WSW regeling vielen. Het bestand neemt door de demografische ontwikkeling langzaam af. In de kosten voor WSW zitten ook de uitgaven voor sociale infrastructuur en impuls budget. Dit budget wordt nu geactualiseerd.

1b.10 Zaffier Check in jongerenloket
Check in is het jongerenloket voor ondersteuning rond werk, inkomen en schulden. En een doorstroompunt voor ondersteuning rond school, studie- en beroepskeuze. Zowel voor jongeren, hun ouders en / of begeleiders, verwijzers en werkgevers.

1b.11 Zaffier Participatieverklaringstraject (PVT) 
Deze regeling geldt voor een statushouder die valt onder de Wet inburgering 2013. Iedere statushouder heeft drie jaar de tijd om te slagen voor de inburgering. Als dit niet op tijd lukt, kan er vanuit de overheid een boete opgelegd worden. Zaffier helpt statushouders die niet op tijd klaar zijn met inburgeren. Dit project heet het ELIP-project. Dit is een aflopende regeling die niet eerder in de begroting is meegenomen.

1b.12 Zaffier participatie
Het participatiebudget is een budget dat bedoeld is om mensen te ondersteunen bij hun deelname aan de samenleving. Met name voor mensen met een laag inkomen of een arbeidsbeperking. Het kan worden ingezet voor diverse activiteiten, zoals het volgen van een cursus, het deelnemen aan sport of culturele evenementen of het bekostigen van reiskosten voor werk. Het gehele participatiebudget wordt conform afspraak overgemaakt naar Zaffier. De rijksbijdragen voor zowel beschut werk (taakstelling wordt verhoogd en middelen per plek lopen op) alsmede het integraal uitkeringsplan zijn opwaarts bijgesteld.

1b.13 Zaffier uitvoeringkosten
Dit betreft de aansluiting van de uitvoeringskosten op de begroting 2026 van Zaffier. 

1b.14 Zaffier Kinderopvangtoeslag affaire (KOTA)
De gedupeerde ouders en hun kinderen kunnen binnen de hersteloperatie kinderopvangtoeslag een bijdrage ontvangen voor de geleden schade. De uitgekeerde bedragen zijn exclusief de uitvoeringskosten die Zaffier nog in rekening brengt. Het geld dat de gemeente uitbetaalt aan de gedupeerde ouders en aan uitvoeringskosten worden door het Rijk terugbetaald en zijn daardoor budgetneutraal. De bedragen 2026 t/m 2029 zijn respectievelijk 2026 € 150.000, 2027 € 140.000, 2028 € 120.000 en 2029 € 100.000. Deze bedragen zijn gebaseerd op de eerste kwartaalrapportage 2025 van Zaffier.

1b.15 Zaffier TOZO
De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) was één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling is voor zelfstandige ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorzag in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalde. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Na de coronacrisis moeten de zelfstandige ondernemers de lening terugbetalen evenals het eventueel teveel ontvangen overbruggingskrediet. Het geld dat de gemeente ontvangt moet terugbetaald worden aan het Rijk en is daarmee budgetneutraal. De bedragen 2026 t/m 2029 zijn respectievelijk, 2026 € 200.000,-, 2027 € 150.000,-, 2028 €100.000,- en 2029 € 50.000,-. Deze bedragen zijn gebaseerd op de eerste kwartaal rapportage 2025 van Zaffier.

1b.16 AMENDEMENT Optimaliseren gebruik ‘t Oude Raethuys voor sociaal-culturele activiteiten

1b.17 AMENDEMENT 50% OZB compensatie voor maatschappelijke organisaties (sportverenigingen, dorpshuizen, bibliotheek en musea)

Deze bijlage bevat een overzicht van subsidies die worden verstrekt op basis van de gemeentelijke begroting. Dit vormt één van de juridische grondslagen voor het toekennen van subsidies. Wanneer een bepaalde activiteit wordt uitgevoerd door één of slechts enkele partijen, is het niet noodzakelijk om speciaal voor hen een aparte subsidieregeling op te stellen. In dat geval moeten zowel de naam van de ontvanger als het maximale subsidiebedrag in de begroting worden opgenomen. Het college is bevoegd de subsidie te verlenen, onder voorbehoud van de jaarlijkse vaststelling van de gemeentebegroting door de gemeenteraad. Deze vorm van subsidieverlening voorkomt een onevenredige belasting van het bestuursorgaan. 

De gemeente Bergen vindt het belangrijk dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen én veilig zijn. Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente, haar partners en de inwoners. De gemeente kiest voor een samenhangende aanpak, met aandacht voor preventie, handhaving en zorg. Door samen te werken met partners en inwoners wordt ingezet op een veiligere gemeente.

Het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 beschrijft hoe de gemeente hieraan werkt. Het plan heeft als doel de veiligheid in de gemeente te vergroten en criminaliteit en overlast te verminderen.

Voor de gemeente Bergen gelden de volgende thema’s als prioriteit:

1. Ondermijning
2. Personen met onbegrepen gedrag
3. Jeugd en middelengebruik

Daarnaast besteedt de gemeente extra aandacht aan:

• Risico- en crisisbeheersing

Hoe zien we of we dat bereiken?
De politiecijfers en de Veiligheidsmonitor zijn belangrijke ijkpunten voor het veiligheidsbeleid. De Veiligheidsmonitor verschijnt één keer per twee jaar en is een goed meetinstrument voor het meten van de subjectieve veiligheid van inwoners. Politiecijfers worden periodiek verstrekt aan de burgemeester als bevoegd gezag en jaarlijks gepubliceerd. Een aantal cijfers is opgenomen als verplichte indicatoren.

1c.1 Mutatie kapitaalslasten voor dit PO
Betreft de mutatie van de kapitaalslasten naar aanleiding van de wijzigingen in het investeringsschema voor dit programmaonderdeel.

1c.2 Indexatie huurinkomsten voor dit PO
Dit betreft het totaal van de 3,5% indexatie op de huurinkomsten voor 2025 en verder. Dit gebeurt normaal in de kadernota maar daar ontbraken de gegevens nog. De indexatie voor 2025 wordt in de tweede FIRAP 2025 verwerkt.