Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicomanagement

De risico’s met betrekking tot gemeente Bergen zijn inzichtelijk gemaakt. Dit stelt ons in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Dit zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van onze gemeente. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is ook het weerstandsvermogen berekend.

Om de risico's van onze gemeente in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Door de domeinen zijn de risico's in beeld gebracht. In dit overzicht worden de 10 risico's gepresenteerd met de meeste invloed op de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit.

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende componenten:
1    Reserves
2    Onbenutte belastingcapaciteit
3    Post onvoorzien

1    Reserves
De reserves zijn in twee typen onder te verdelen: de algemene reserve en de bestemmingsreserves.
Algemene reserve
Van de reserves vormt de algemene reserve het deel dat kan worden aangewend ter financiering van opgetreden risico’s.
Bestemmingsreserves
Vanuit de toezichthouder (provincie) is aangegeven dat de bestemmingsreserves niet meegenomen mogen worden voor bepaling van weerstandscapaciteit.

2    Onbenutte belastingcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit is de mate waarin de OZB-belasting maximaal verhoogd kan worden. Dit wordt berekend aan de hand van het berekende tarief dat gehanteerd moet worden als men een artikel 212 gemeente zou worden. Dit wordt als redelijk peil (OZB) gepubliceerd in de meicirculaire. Het verschil tussen het gewogen gemiddeld percentage van Bergen en het percentage artikel 212 is de onbenutte belastingcapaciteit. Uiteraard zijn er andere belastingen, zoals bijvoorbeeld de toeristenbelasting en de parkeerbelasting, die door verhoging van de tarieven tot een meeropbrengst en verbetering van de weerstandscapaciteit kunnen leiden. Hiervoor bestaat geen wettelijk maximum, waardoor wij geen indicatie kunnen geven van de maximale omvang van deze ruimte. Ook kan circa 30% van de kosten straatreiniging doorbelast wroden aan de rioolheffing en afvalstoffenheffing en een percentage van de strandreiniging aan de afvalstoffenheffing. Dit wordt nu echter niet meegenomen.

3   Post onvoorzien
Conform de financiële verordening van Bergen is een post van € 10.000,- opgenomen. Deze post kan via een raads- of college begrotingswijziging incidenteel worden ingezet als dekking.

Totale weerstandcapaciteit
Het totaal van de hiervoor genoemde, in te zetten opties ter afdekking van incidentele risico’s blijkt uit de volgende tabel.
Verwachte stand per 1 januari:

Het streven is dat de berekende totale weerstandscapaciteit minimaal een factor 2 dient te zijn van de benodigde weerstandscapaciteit. Dit is het geval.

Doelstelling van deze kengetallen en bijbehorende beoordeling is om op eenvoudige wijze inzicht te geven over de financiële positie van de gemeente. Het gaat om de volgende kengetallen:

1. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
   De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.
2. Solvabiliteitsratio
   Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
3. Structurele exploitatieruimte
   De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe wendbaar een gemeente is. Als de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is een gemeente in staat om (structurele) tegenvallers op te vangen.
4. Grondexploitatie
   In dit kengetal wordt de waarde van de bouwgrond gerelateerd aan de totale baten.
5. Belastingcapaciteit
   Deze indicator geeft aan hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde.

De provincie heeft als financieel toezichthouder zogenaamde signaleringswaarden gedefinieerd. Deze signaleringswaarden zijn slechts een hulpmiddel om het risico per kengetal in te schatten en zijn geen norm.
De provincie onderscheidt drie categorieën:
A: minst risicovol,
B: gemiddeld risico en
C: meest risicovol.

In de onderstaande tabel worden de kengetallen met signaleringswaarden getoond:

Netto schuldquote 1(a en 1b)
De netto schuldquote stijgt in 2026 en 2027 door de hoge investeringsdruk en daalt daarna weer iets.

Solvabiliteit
De solvabiliteit blijft de komende 2 jaar eerst ongeveer op het zelfde niveau (ook door de hoge investeringen) waarna een lichte verbetering plaatsvindt.

Grondexploitatie
Dit heeft in Bergen geen noemenswaardige invloed.

Structurele exploitatieruimte
In 2026 en 2027 is deze iets hoger dan de jaren erna. Dit wordt veroorzaakt door het relatief hoge begrotingssaldo in deze jaren.  

Gemeentelijke belastingcapaciteit (gemiddelde woonlasten)
De woonlasten blijven boven het landelijk gemiddelde.
Dit komt door:
1    De hoge woningwaarde in onze gemeente
2    De uitgestrektheid van de gemeente met betrekking tot afval en riool
3    De keuze voor duurzame financiering via de spaarvoorziening riool en het nieuwe
       kostendekkingsplan bij riool.

Verwacht oordeel Provincie betreffende begroting 2026:
Verwacht wordt dat we wederom onder repressief toezicht komen omdat de jaarschijf 2026 structureel sluitend is.